Nedir bu “Ölülerin Şafağı”, seneler sonra bile niye bu kadar meşhur ve başka yapımlara da ilham veriyor; biraz tartışalım.

Romero'nun, son derece düşük bir bütçeyle çekmeyi başardığı 1968 tarihli Night of the Living Dead (Yaşayan Ölülerin Gecesi)'nde zombilerin ortaya çıkışını bir nükleer kazaya bağlayarak anlatığı filmden yıllar sonra çekebildiği bir devam filmi olan Dawn of the Dead (sene 1979), fantastik sinema eserleri içinde önemli yapımlardan biri kabul edilir. Romero’nun bu ikinci zombi filmi, tüm dünyada çok büyük ilgi görmüş ve kaçınılmaz olarak onun ticari başarısının rüzgarından faydalanmak amacıyla beyazperdede bir zombi furyası esmeye başlamıştı.

Hatırlayabileceğiniz üzere, film 2004 yılında reklam filmleriyle ünlü yönetmen Zack Snyder tarafından tekrar çekildi (hatta kendisinin ilk uzun metrajlı filmi olur). Yeniden yazılan ve karakterlerle birlikte üzerinde ufak tefek bazı değişiklikler yapılan senaryoya göre; neden, nerede ve ne şekilde başladığı bilinmese de, bir gece içinde dünya, korkunç bir belanın işgal ettiği, ölülerin ölmediği yaşayan bir kabusa dönüşür. Bir sonraki öğünlerini arzulayan cesetler, canlıların etleriyle beslenme konusundaki doymak bilmeyen iştahlarıyla yönlendirilmiş olarak geriye kalan son canlılara doğru yol almaktadır.

Uygarlığın çökmüş olduğu bu dünyada, evinden kaçan Ana Clark, polis memuru Kenneth, elektronik satış görevlisi Michael (Jake Weber), kabadayı Andre (Mekhi Phifer) ve hamile eşinden oluşan küçük bir gruba rastlar. Grup bir 20. yüzyıl kalesi olan “terkedilmiş ve zengin sınıfa hitap eden banliyöye ait alışveriş merkezinde” barınacak yer aramaktadır.

Dış dünya gitgide korkunçlaşıp, çürüyen zombiler ordusu sürekli olarak alışveriş merkezine sızmaya çabaladıkça, hayatta kalanlar hem ölmeyenlerle, hem birbirleriyle, hem de kendi korku ve şüpheleriyle mücadele etmek zorunda kalırlar. Hayatta ve insan olarak kalabilmek için birlikte hareket etmeyi ve ellerindeki her kaynağı kullanmayı öğrenmelidirler…

Başta belirtmek gerekir ki, Dawn of the Dead arkaplanı dolu bir yapım. Bir zombi filmi olarak korku öğeleri barındırması ile birlikte, tüm ülkeyi istila eden ve tek düşüncesi öldürmek ve yemek olan zombileri konu ederek, günümüzde tüketici diye (hatta reklamcıların görüşüyle gelir düzeyine göre gruplandırma yaparak) adlandırdığımız kişilerle özdeşleştirilmiş. Filmin geçtiği yerlerden birinin alışveriş merkezi olması ise yönetmenin bu seçimi rastgele yapmadığını hemen akla getiriyor.

Günlük hayatımızın önemli bir kısmını işgal edebilen tüketim alışkanlıklarını yönetmen, zombilerin bilinçsizce beslenmesiyle bir tutmuştur. Çünkü pekçok toplum zaman zaman bilinçsizce tüketiyor veya tüketime yönlendiriliyor. Global kriz hala sürerken medyamızda yürütülen bazı tüketim kampanyalarını hepimiz geçtiğimiz haftalardan biliyoruz. Hatta insanların özellikle tutumlu olması gerektiği bir dönemde kimi alışveriş merkezleri müşterilerine para dağıtmaya varacak kadar farklı ve ses getiren uygulamalar yaptı. Artık “AVM” diye kısaltarak telaffuz ettiiğimiz ve yaşımızın bir parçası haline gelmeye başlayan bu dev merkezler hemen her şehirde kapitalizmin katedralleri olarak yükselmekte.

“Fast-food, şişmanlatıyor ama mutlu da ediyor!”

“Tüketime kölelik, mutlu olmak için alışveriş yapmakla başlayıp, histerik bir biçimde çılgınca tüketme ile devam ediyor.”

Tüketime dayalı mutluluk toplumuna yöneltilen esas suçlama; doğal dengeyi bozması… Tüketici “madde” çılgınlığıyla çevreyi kirletiyor, biyolojik çeşitliliği tehdit ediyor, iklimi ısıtıyor, ozon tabakasını deliyor, suyu pisletiyor, diğer canlılar bir yana çocuklarının da geleceğini karartıyor. Ama televizyondaki reklamcı amca “daha çok tüketin” diyor, “bunu da satın alın!”. Beyaz perdede gördüğümüz zombilerin de sanki böyle gizli bir komutla kabaran iştahı ve engellenemez kararlılığı da bir noktada benzer değil midir?

Tüm bu reklam bombardımanları, kodlar, renkler, markalar ve imgelerden etkilenmekte olan insanın tümüyle bağımsız bir durumda olmadığını söylemek mümkün belki… Filmde de zombilerin yapmış oldukları her şey, alışveriş merkezindeki halleri ve insan eti yeme çabaları ile aslında toplumdaki gerçek bireylerin durumlarından farksız değildir. Bunu hayatta kalma çabası olarak zaten tanımlayamayız, hem onlar artık ölü değiller miydi? Ve biz tüketim zombileri, yaşadığımız koca şehirlerde ne kadar “varız”?

Ölü figürü, tüketici kapitalizmin altında insanları yok eden ve başkalarını yok etmeye yönelten ve hatta bundan mutlu olan gerçek bir açlığı işaret eder. Romero bu nedenle zombileri filminde kullanmış ve tüketim çılgınlığını, bunun nasıl bilinçsizce yapıldığını ve gerçek yaşamda modern zaman insanlarının “tüketen varlıklar” olduğunu işin psikolojik yanlarıyla da göstermeye çalışmıştır.

Korku ve zombi filmleri hayranlarının hem eski hem de yeniden çevrilmiş versiyonunu mutlaka izlemesi gereken arşivlik bir eser Dawn of the Dead.